Unitatearen asmoak | Lan-proposamena | Unitatearen helburuak | Unitateko edukiak | Metodologia |Denboralizazioa | Historia pixka bat| Lan-proposamena zehazten |Materialak | Tresnak Eraikuntza-prozesua | Korapiloa egiteko modua |Hegaldatze-fisika

 

UNITATEAREN ASMOAK

Asmoa ikasleak teknologiaren munduan murgiltzea da. Unitate honetan ez dute ezer asmatu edo diseinatu beharko. Izan ere, idatzizko jarraibide batzuei eta erreferentzia grafiko batzuei, behar bezala eta dagokionean gauzatuz gero azken objektua, kasu honetan, kometa bat, egitea ahalbidetuko dietenei, jarraitu besterik ez dute egin beharko.
Hasierako ebaluaziorako unitate gisa balio dezake, ikasleek lanean duten ekimenaren eta autonomiaren, nork bere burua antolatzeko moduen, idatzizko aginduak ulertzeko gaitasunaren eta abarren inguruko alderdiak ezagutzea ahalbidetuko baitigu. Ezagutza horretatik abiatuta, horiek aintzat hartuz jokatu ahal izango dugu. Ikasleek ebatzi beharreko proposamenak eta planteamenduak egingo ditugu, arloko curriculum -planteamenduei jarraiki, ikasleek gaitasunak garatzea ahalbidetzeko.


LAN-PROPOSAMENA

Idatzizko eta grafiko bidezko jarraibide batzuen laguntzaz eredu gisa aurkeztuko dugun kometa eraikitzea.


UNITATEAREN HELBURUAK

- Teknologiaren arlokoak eta beren gaitasun pertsonalen ingurukoak

1.- Lanean ekimen-jarrerak dituela egiaztatzea.

2.- Ikasleek erabilitako lan-metodologia eta antolamendu-sistemak behatzea.

3.- Idatzizko aginduei eta sekuentzia grafikoei jarraitzeko prestatzea.

4.- Informazioa bilatzearen inguruko zereginak gauzatzeko prestatzea. Zer bilatu? Nola? Noiz? Zein helbururekin?

5.- Ikasleak prestatzea beren erantzukizunak har ditzaten.

6.- Egituraren kontzeptua sartzea.

7.- Ikasleak materialen prozesatzearen inguruko gaietan murgiltzea.


Beste arlo batzuetakoekin zerikusia dutenak

- Matematika

Proiektuaren premien arabera neurrien eta kalkuluen aplikazio praktikorako gaitzea.

Hainbat forma trazatzea eta irudi geometriko konplexuak kalkuluaren eta trazatzearen inguruko zereginak erraztuko dituzten irudi sinpleagoetan deskonposatzea.

- Fisika / zientziak

Pisua/egitura erlazioa ulertzea.

Energia eolikoa aplikatzeaz/transformatzeaz baliatzen diren makina eta tresnei buruz ikertzea.

Haizearen eta oro har meteorologiaren munduko gaien inguruko oinarrizko hiztegia menderatzea.

UNITATEKO EDUKIAK

a) Kontzeptuzko edukiak

Egiturak. Horien beharra.

Egituretan agertzen diren erresistentzia eta indarrak. Orokortasunak.

Energia eolikoa denboran zehar. Aplikazioak.

b) Prozedurazko edukiak

Proposamenaren gauzatzea planifikatzea.

Idatzizko aginduei jarraitzea.

Marrazkiak eta grafikoak interpretatzea.

Neurtzea.

Kalkulatzea/balioztatzea.

Materialak prozesatzea (trazadura, mozketa, itsaspena, ...)

c) Jarrerazko edukiak

Norberaren ekimen.

Antolamendu-gaitasuna.

Lanerako prest egotea.

Gelako tresna eta elementuekiko errespetua.

Ordenaren eta garbitasunaren inguruko ohiturak hartzea.

Lankidetzarako jarrera.

METODOLOGIA

Metodologia aktiboa eta partehartzea bultzatuko duena, ikasleei dagokienean sustatu eta ebaluatu nahi ditugun gaitasunak agerian uzteko balioko duena, erabiliko dugu. Arreta handia eskainiko diogu egiten dutenari, hori egiteko moduari, hori egiteko antolatzeko moduari, beren artean ezartzen dituzten harremanei, irakaslearekin erlazionatzeko moduari, beren lanari dagokionean duten balorazioari eta abarri.
Unitate hau ikasleak teknologiaren arlora iristen denean dituen gaitasunak agerian uzteko test antzeko bat da. Honi esker hasierako oinarriak izango dituzte irakasleek jokabideak berriz bideratu ahal izateko eta habe solido batzuen gainean arloko prestakuntza jasoko duen gela-taldearen gaitasun-mailan oinarritutako programazio errealista baten egitura osatu ahal izateko.

 

DENBORALIZAZIOA

Bi orduko bi saio baino ez erabiltzea iradokiko dugu. Denbora hain murritza izatea proposamenaren izaerari zor zaio, izan ere, erabat gidatutakoa da eta amaieran ez dute derrigorrez memoriarik idatzi beharko.sugiere el empleo de únicamente dos sesiones de dos horas. Este tiempo tan ajustado se debe a la naturaleza de la propuesta, que es totalmente tutelada y sin la obligatoriedad de la redacción de una memoria final.

Mintzagai dugun muntaia amaitzen duten ikasleek, gainerako denbora kometei eta meteorologiarekin zerikusia duten erreferentziei buruzko informazioa (haizeen norabidea eta erregimena, motak, adierazteko eta neurtzeko aparatuak eta abar) bilatzeko erabiliko dute.

HISTORIA PIXKA BAT

Kometan sorrera aspaldikoa da. Horiek Egipto zaharreko garaian eta Asiako lehenengo dinastietan agertu zirela esan dezakegu. Asiako herri horiek izan ziren, hain zuzen ere, beren garapena sustatu zutenak, kolore alai eta ikusgarriekin apaindu ohi zituzten tresna konplexuak diseinatuz.

Kometa, teknikoki, haize-oihal bat da, honako zati nagusiak dituena:

Haizearen indarra biltzen duen gorputza edo bela (hainbat materialetakoa).
Langetak edo armazoiak, kometaren egitura osatzen dutenak.
Adatsa, hegaldiaren unean oreka-funtzioa duena.
Harila edo mataza, bere luzerarekin hegaldiaren altuera mugatuko duena eta gobernatzeko maniobrak ahalbidetuko dituena.

Gaur egun kometen hegaldia denborapasa batekin edo kirol lehiakor batekin erlazionatzen dugu. Alabaina, helburu praktikoekin ere erabili izan dira, izan ere, Franklin eta Graham Bell-ek beren saiakuntza zientifikoen euskarri gisa erabili zituzten. Beste zenbaitetan meteorologiaren inguruko datuak (haizearen abiadura eta norabidea, presio atmosferikoa, tenperatura, hezetasuna eta abar) hartzeko erabili izan dira. Horrezaz gain, gerrarako ere erabili izan dira.

LAN-PROPOSAMENA ZEHAZTEN:

Kometa bat eraikitzea jarraibide zehatz batzuei jarraituz.

Erabat gidatutako proiektua da, hasierako ebaluaziorako jarduera gisa erabil daitekeena eta garapenean zehar harrerako unean ikasleek dituzten antolamendu-sistemak behatzea ahalbidetuko duena. Halaber, agerian utziko ditu norberaren ekimena eta idatzizko aginduei jarraitzeko gaitasuna.

 

MATERIALAK:

 

 

- Plastikozko zabor-zaku bat (tamaina industriala).

- Egurrezko bi hagatxo, gutxienez 78 cm-ko luzerakoak eta 6-9 milimetroko diametrokoak.

- Nylonezko hari edo beste hari indartsuren baten 10 metro.

- Zinta itsasgarri zabalaren erroilu bat edo metro batzuk (enbalatzeko erabili ohi den horietakoa).

- Ontziak garbitzeko xaboiaren botila hutsa edo antzekoren bat.

- Hari mataza bat edo zehaztugabeko kantitatea, izan ere, erabili beharreko kantitatea bere hegaldian kometak izango duen altueraren araberakoa izango da (erosketa hori muntaia amaitu arte atzera daiteke).

 

 

TRESNAK:

 


- Koilara bat edo guraizeak.

- Grapagailua.

- Papera zulatzeko makina.

- Zerra bat (arkuzkoa, kostilazko zerratxoa edo beste motaren batekoa, hagatxoak beharrezko neurrian mozteko balioko diguna).

 

 

 

 

ERAIKUNTZA-PROZESUA:


Plastikozko zakua hartu eta guraizeekin hondoa moztuko dugu. Ondoren, aldeetako bat moztuko dugu laukizuzen handi bat lortzeko. Horretatik kometaren zilueta aterako dugu. Kasu batzuetan zakuaren tamainak berak kometaren gorputzaren zilueta zuzenean bere gainean moztea ahalbidetzen du.


 

 

Zilueta mozteko lehenik eta behin marraztu egin behar dugunez, komenigarri da, lana egiterakoan ahalik eta garbien izateko, zilueta horren patroi bat egitea paperean eta ondoren plastikoa paperezko patroiaz baliatuz moztea.

Bigarrengo fasean egurrezko hagatxoak moztuko ditugu proiektua egiteko egoki den neurrian. Horren ondoren, hagatxoak plastikoari grapatuko dizkiogu. Hori grapagailua irekita dugula eta zuzenean grapa irteteko lekua lotu nahi ditugun hagatxoen eta plastikoaren gainean oinarrituz egingo dugu.



Oharra:


(Grapagailuarekin egindako lanak muntaiaren prozesuan lagunduko du, baina horren ordez “zelorekin” itsatsi ahal izango ditugu hagatxoak plastikora, izan ere, zeloaren gainean, luzeka, zinta itsasgarri zabal baten zerrenda bat jarriko dugu, gisa horretan oso solidoa izango den lotura lortu ahal izateko).


 


Hori egiteak asko errazten du zinta itsasgarri zabala hagatxoen gainean jartzeko zeregina eta ahalegin txiki baten bidez erabat fidagarria izango den plastikoaren eta hagatxoaren arteko lotura lortuko dugu.

Kometaren gorputza lortu ondoren, sokak eta adatsa prestatuko ditugu, zeregin horiek tresnak hegan egin dezan ahalbidetuko baitute. Horreterako erabiliko dugun soka edo haria oso mehea denez, hari hori kometari lotzen zaion puntua behar bezala sendotu beharko dugu. Hori, begi-bistakoa denez, haize leunenak ere plastikoa urratzea ekiditeko egingo dugu. Arazo hori konpontzeko modurik praktikoena eta merkeena ikasleei eskatu diegun plastikozko botilaren (gelaren ontziaren, ontziak garbitzeko xaboiaren, lisibaren ontziaren eta abarren) bidezkoa izango dugu. Botila horietatik bi edo hiru zentimetroko aldea izango duten laukitxoak lortuko ditugu eta horiei esker arazoak sorraraz diezazkiguketen hiru puntu kritikoak sendotu ahal izango ditugu.

Alabaina, nola egingo dugu hori? – Haria kokatzeko ainguraketa bakoitzean indartzeko laukitxo horiek jarriko ditugu, kometaren gorputzari zinta itsasgarri zabalaren bidez lotuta. Hirugarren laukitxoa kometaren beheko aldeko erdiko puntuan, adatsa finkatuko dugun lekuan, jarriko dugu. (ikus marrazkiak).

KORAPILOA EGITEKO MODUA

 

 

Botilatik moztutako plastikoak dagozkien tokietan kokatu ondoren, horietan, zuloak egitekoaren laguntzaz, jostailuaren funtzionamendu eta gobernatze ona ahalbidetuko diguten sokak finkatzeko erabiliko ditugun zuloak egingo ditugu.


Materialen artean eskatu ditugun hamar hari metroak hartu eta hiru metroko zati bat moztuko dugu. Zati horren muturretako bat azal-hegaleko zuloetako batera lotuko dugu eta beste muturra, berriz, aurkako zulora. Hiru metroko hari-zati horren erdiko puntuan bere luzerarekin hegaldiaren altuera mugatuko duen harileko edo matazako haria korapilatuko dugu.

Azkenik, gainerakoak bost eta sei metro arteko luzera (material artean eskatutako 10 metroetatik sobratutako haria erabiliko dute) izango duen eta 30 edo 35 zentimetrotik behin 8X25 cm inguruko plastikozko laukitxo bat izango duen adatsa prestatzeko erabiliko dituzte. Adatsaren dimentsioak aldatu ahal izango dira hegan egiteko ahalik eta baldintzarik onenak lortzeko. (ikus marrazkia).

Materialen artean eskatutako hamar hari metroak erabiltzeko grina hori horiekin proposatutako lana ezin hobeto egiteko aukerari zor zaio, izan ere, kometari altuera emango dion eta kometa gobernatzea ahalbidetuko duen hari mataza edozein unetan jar daiteke eta hari hori ondo egindako lanaren sari gisa beren gurasoei eska diezaieten iradoki dezakegu..